Społeczne i materialne zmiany ujawniające się w tym długim, przełomowym okresie – a w szczególności dwa ostatnie lata naznaczone przez pandemię COVID-19 stały się przyczynkiem do kolejnej, głębszej nowelizacji przepisów. Nowe regulacje mają przede wszystkim przeciwdziałać wielopłaszczyznowym, negatywnym skutkom dwuletniego zdalnego nauczania, które zdominowało życie polskich szkół przez ostatnie 24 miesiące. Czytamy o tym w oficjalnym uzasadnieniu ustawy:

Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw przewiduje zmiany, które wynikają z konieczności przygotowania rozwiązań dotyczących organizacji i sposobu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego w latach szkolnych 2021/2022–2023/2024, w których egzaminy te zdawać będą uczniowie i absolwenci, którzy dużą część swego kształcenia realizowali w warunkach stanu epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2, tj. realizowali zajęcia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Zmiany w sposobie przeprowadzania ww. egzaminów, wynikające ze skutków realizacji kształcenia w warunkach stanu epidemii, w latach szkolnych 2019/2020–2021/2022 uregulowano w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.

Z treści uzasadnienia łatwo wywnioskować, iż w ustawie nie chodzi tylko i wyłącznie o reorganizację szkolnych egzaminów, a uwzględnienie całego spektrum reperkusji, które w wyniku dwóch lat niestandardowego nauczania mogą ujawnić się właśnie przy ich okazji. Największymi ofiarami systemowych zaniedbań w takiej sytuacji mogą okazać się przede wszystkim polscy uczniowie.

O czym dokładnie jest ustawa?

Jednolity tekst ustawy o systemie oświaty wraz ze zmianami projektowymi liczy prawie 500 stron i obejmuje swoim zakresem zróżnicowane aspekty procesu edukacji. To m.in. kwestie systematyki nauczania, rola administracji publicznej, techniczne uwarunkowania rozwoju ucznia czy podstawa programowa obowiązująca na danym etapie nauczania.

Wychodząc na przeciw społecznemu zainteresowaniu oraz coraz częstszym błędnym interpretacjom języka aktu normatywnego postanowiliśmy się przyjrzeć najważniejszym kwestiom, nad którymi w najnowszej ustawie o systemie oświaty pochyla się ustawodawca. Prezentujemy więc następujące wyliczenie:

• Umożliwienie przeprowadzania elektronicznych szkoleń na egzaminatorów
• Uproszczenie procedury uwzględniania języka regionalnego oraz mniejszości narodowych przy okazji zdawania egzaminów przez uczniów
• Ujednolicenie systematyki około-maturalnej (poziomy, terminy wyników, zakres wymagań, zróżnicowany skład komisji itp.)
• Wspomaganie organów prowadzących szkoły (warunki materialne – inwestycje w budynki, technologie, programy rządowe itp.)
• Współpraca ministra ds. oświaty i wychowania wraz z jednostkami samorządu terytorialnego w celu umożliwienia nauki uczennicom w ciąży poprzez stworzenie im odpowiednich warunków (np. utworzenie koordynacyjno-rehabilitacyjno-opiekuńczych ośrodków) (kompleksowe wsparcie dla rodzin w ramach programu „Za Życiem”)
• Nowe programy inwestycyjne dla systemu oświaty
• Zmiany w tzw. Karcie Nauczyciela (zakres rozliczania obowiązkowego tygodniowego wymiaru godzin – objęcie również m.in. psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych, doradców zawodowych)
• Minimalna ilość etatów nauczycieli i pedagogów
• Limity ilości uczniów przedszkoli, szkół i placówek wraz z połączeniem placówek filialnych
• Zmiany w ustawie o systemie informacji oświatowej (sposób dystrybucji danych dziedzinowych ucznia w związku z wczesnym wspomaganiem rozwoju czy kształceniem specjalnym)
• Zmiany w liczbie godzin realizowanych zajęć dydaktycznych, edukacyjnych, rewalidacyjnych, socjoterapeutycznych, resocjalizacyjnych i wychowania przedszkolnego w związku z ustawą o ochronie zdrowia psychicznego
• Procedura powoływania zespołów doradczych lub ekspertów w celu przedstawienia opinii lub ekspertyz MEiN
• Formy uzyskiwania akredytacji na kształcenie ustawiczne dla podmiotów prowadzących działalność oświatową
• Procedury zawieszania zajęć ogólnoszkolnych w razie wystąpienia zagrożeń bezpieczeństwa uczniów
• Regulacja automatycznej organizacji metod kształcenia na odległość w wypadku wystąpienia ww. zagrożenia
• Uproszczenie przepisów warunkujących uzyskanie zgody na indywidualny tok nauczania
• Reguły odstępowania od realizacji niektórych treści nauczania ze względu na stan zdrowia ucznia
• Szczegółowe kryteria, sposoby rozliczania i tryb przyznawania dotacji celowej (w formie przyszłych rozporządzeń)
• Zmiany w postępowaniu rekrutacyjnym do szkół ponadpodstawowych
• Zwiększenie liczby zatrudnionych pracowników psychologiczno-pedagogicznych w szkołach i placówkach (w związku z badani nt. skutków izolacji społecznej wywołanej stanem epidemii SARS-CoV-2)
• Formuła przeprowadzania egzaminów ósmoklasisty oraz egzaminów maturalnych dla uczniów 4-letnich liceów oraz 5-letnich technikum
• Obowiązek uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty w przypadku niepublicznej placówki kształcenia ustawicznego lub niepublicznego centrum kształcenia zawodowego
• Mechanizm pozwalający ministrowi ds. oświaty i wychowania określić (w drodze rozporządzenia) wymagania egzaminacyjne z poszczególnych przedmiotów uwzględniając „szczególne warunki, w jakich było prowadzone kształcenie w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2.”
• Zasady podchodzenia do powtórnych zaliczeń egzaminów przez absolwentów szkół

Nie jest to z całą pewnością lista wyczerpująca, gdyż tekst ustawy w dużej części modyfikuje kwestie techniczno-logistyczne, mające za zadanie usprawnić cały system, którego niedoskonałości ujawniły się w ostatnich latach.

Blady strach opozycji

Jak zauważyć można w niektórych mediach i kanałach społecznościowych, ministerialny projekt stał się przedmiotem niepokoju wielu obserwatorów. Według nich, do „niezłego” projektu nowelizującego ustawę o systemie oświaty dodane zostały niebezpieczne zapisy, które umożliwią promowanie dotacjami i inwestycjami środowisk politycznie bliskich obecnej władzy.

Największy wyraz troski o pluralizm w zakresie finansowania podmiotów edukacyjnych zaobserwowaliśmy na łamach portalu natemat.pl. Autorem tekstu jest p. Agnieszka Miastowska. Trzeba przyznać, że już sam mocno tendencyjny i polaryzujący tytuł artykułu pozbawiać może złudzeń na szansę doświadczenia rzetelnej analizy tekstu ustawy:

Artykuł próbuje zasugerować, że nowelizacja przepisów to kolejny zamach na niezależność polskiej edukacji. Projekt miałby umożliwić ministrowi „budowanie prywatnych folwarków” przy użyciu ideologicznego klucza, jakim jest popieranie działań partii rządzącej.

Głos na łamach portalu zabrała posłanka KO, Katarzyna Lubnauer, która jednoznacznie skrytykowała projekt jak i samego ministra Przemysława Czarnka:

Projekt stanowi o tym, że minister Czarnek może finansować swoich ekspertów z wolnej ręki, samemu decydując o tym, kogo za eksperta uważa, a znając jego dotychczasowych „ekspertów”, wiemy, że nie kompetencje decydują. Drugi zapis dotyczy tego, że minister edukacji może przeznaczać pieniądze na inwestycje o charakterze edukacyjnym, samemu stając się inwestorem

Co do zasady – ujmijmy to w następujący sposób – poseł Lubnauer nie kłamie. Minister właściwy ds. edukacji może powołać zespół ekspertów i doradców mających zgromadzić w celu podjęcia optymalnych, systemowych działań opinie i ekspertyzy w sprawie sposobu prowadzenia edukacji na danym odcinku. Jest to praktyka powszechna również w innych resortach. Zaś kwestia finansowania owych ekspertów wyjaśniona została w Art.4. pkt.3 ust.2 projektu:

2. Ekspertom, o których mowa w ust. 1, za przedstawienie opinii lub ekspertyzy przysługuje wynagrodzenie finansowane z budżetu państwa, z części pozostającej w dyspozycji ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, nie wyższe niż 60% kwoty bazowej, określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej, biorąc pod uwagę zakres i pracochłonność wykonania opinii lub ekspertyzy oraz wykorzystanie materiałów pomocniczych niezbędnych do jej wykonania, a także doświadczenie zawodowe lub tytuł naukowy lub zawodowy eksperta.

3. Członkom zespołów doradczych, o których mowa w ust. 1, wynagrodzenie nie przysługuje.

Widzimy więc, że kwestia wynagrodzeń za sporządzanie opinii i ekspertyz jest w pełni transparentna.

Przekłamanie nie na temat

Chcąc kontynuować retorykę poseł Lubnauer autorka tekstu dopuszcza się jednak sporej manipulacji. Jak wnioskujemy z analizy tekstu, może ona wynikać z niezrozumienia tekstu ustawy. Próbując znaleźć uzasadnienie pod arbitralnie postawioną tezę o „ustawie dającej pole do korupcji politycznej” przywołuje ona artykuł 75 druku 2096:

Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w celu realizacji zadań publicznych w zakresie oświaty i wychowania może udzielić dotacji celowej na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji remontów i inwestycji związanych z:
1) realizacją programów inwestycyjnych, o których mowa w art. 90x ustawy o systemie oświaty;
2) zakupem nieruchomości oraz budową lub dostosowaniem obiektów, niezbędnych dla rozwoju przedszkoli, szkół lub placówek;
3) wyposażeniem przedszkoli, szkół lub placówek”.

Problem jednak w tym, że druk nr 2096 który z uwagą przeczytaliśmy na oficjalnej stronie polskiego sejmu nie posiada wskazywanego artykułu. Co więcej, żaden inny przepis w jakikolwiek sposób również nie normuje tej kwestii…

Zacytowaną treść „artykułu 75” odnaleźliśmy jednak w innym druku – nr 2117. Jest on oficjalnym sprawozdaniem Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, która pozytywnie zaopiniowała projekt MEN, a w której odbyło się jego pierwsze czytanie.

Przymykając jednak oko na tą drobną omyłkę idźmy dalej w analizie artykułu. W pewnym momencie autorka stwierdza:

Jeśli zasady przyznawania dofinansowań instytucjom nie są jasno określone, to łatwo można się domyślić, że na dodatkowe środki pieniężne będą mogły liczyć szkoły, przedszkola, uczelnie wyższe czy fundacje związane z ministrem Czarnkiem. Zbieżne z nim światopoglądowo lub zawodowo jak KUL czy Ordo Iuris.

Absolutnie nie możemy zgodzić się z takim postawieniem sprawy – gdyż zacytowana wypowiedź jest po prostu nieprawdziwa. Przynajmniej z dwóch powodów.

Po pierwsze – nie można stwierdzić, że zasady przyznawania dofinansowań instytucjom nie są jasno określone. Analiza jednolitego tekstu ustawy dowodzi, że jest zgoła odwrotnie. Mowa jest w niej o konkursach, sprawozdaniach i formułach, w jakich owe dofinansowanie można uzyskać z ministerstwa. Zaś wszelkie komunikaty związane z konkursami publikowane będą w Biuletynie Informacji Publicznej.

Na bazie stronniczej wymowy całego artykułu możemy się domyślać, jakich regulacji zabezpieczających oczekiwałaby autorka tekstu. Jednak szalenie trudno wyobrazić sobie, by w oficjalnym akcie prawnym mogły pojawić się zapisy np. różnicujące „ideologiczne profile” danych placówek. Ich prewencyjne objęcie ekskomuniką finansową również nie mieści się w normach demokratycznego państwa prawa.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty jednoznacznie precyzuje, że:
„Minister może udzielić dotacji celowej na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji remontów i inwestycji związanych z:
1) realizacją programów inwestycyjnych, o których mowa w art. 90x ustawy
o systemie oświaty;
2) zakupem nieruchomości oraz budową lub dostosowaniem obiektów,
niezbędnych dla rozwoju przedszkoli, szkół lub placówek;
3) wyposażeniem przedszkoli, szkół lub placówek”

Widzimy na wskroś jasno, że mowa jest o inwestycjach w obiekty dla przedszkoli, szkół lub placówek!
Ustawa nie obejmuje więc żadnej uczelni wyższej ani fundacji! Dodatkowo, jak precyzuje ustawa „prawo oświatowe” w art. 2, słowo „placówki” odnosi się do następujących instytucji:

• przedszkola
• szkoły
• placówki oświatowo-wychowawcze (w tym schroniska młodzieżowe)
• placówki kształcenia ustawicznego oraz centra kształcenia zawodowego
• placówki artystyczne
• poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne udzielające dzieciom, młodzieży, rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a także pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu
• młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania
• ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze
• placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania
• placówki doskonalenia nauczycieli
• biblioteki pedagogiczne
• kolegia pracowników służb społecznych

Powyższe wyliczenie, odwołując się do ustawy o prawie oświatowym, ma charakter wyczerpujący i jest wyliczeniem poczynionym przez ustawodawcę.

Fałszywy kolportaż

Niestety – jak to zwykle bywa z narodzinami dużego fake newsa – pociąga on za sobą całą rzeszę zwielokrotnionych, nieprawdziwych informacji. Pomimo iż stan prawny wypływający z omawianej ustawy ewidentnie wyklucza możliwość dofinansowania uczelni wyższej, w sieci pojawiły się masowe publikacje i komentarze potwierdzające fikcyjną retorykę.

Zjawisko multiplikowania się fake newsów na bazie jednego, fałszywego artykułu to coś, z czym zdecydowanie należy walczyć. Dlatego zarówno wszystkim portalom jak i indywidualnym użytkownikom rekomendujemy sprawdzanie publikowanych w mediach informacji, by nie przyczyniać się do kumulowania fikcyjnego przekazu który skutecznie wypacza obraz rzeczywistości.

Nie będzie pieniędzy dla Ordo Iuris

W związku z analizą aktualnego stanu prawnego oraz uwzględniając zapisy nowego projektu nowelizacyjnego należy stwierdzić, że obie kategorie przepisów nie konstruują norm prawnych mogących być podstawą dla dofinansowania uczelni wyższej! Sugerowanie, że Ordo Iuris bądź Katolicki Uniwersytet Lubelski dzięki nowym normom zawartym w ministerialnym projekcie będzie mogło otrzymywać publiczne pieniądze na swoją działalność jest kłamstwem!

Źródła:

1. https://natemat.pl/403389,przemyslaw-czarnek-bedzie-mogl-dofinansowywac-ordo-iuris-nowa-ustawa
2. https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/druk.xsp?nr=2096
3. https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/10876E26A5847BA5C125880F005B8A63/%24File/2117.pdf
4. https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/A75D74204B37D282C125880D003062EE/%24File/2096.pdf
5. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19910950425/U/D19910425Lj.pdf
6. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170002203/U/D20172203Lj.pdf
7. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170000059/U/D20170059Lj.pdf

Artykuł Przemysław Czarnek zainwestuje w Ordo Iuris? Zmiany w ustawie o systemie oświaty. pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.

Niestety – tak pozytywny gest miłosierdzia również może paść ofiarą niemałej manipulacji autorstwa anonimowych źródeł.

Dnia 12 marca Sejm RP przyjął specjalną ustawę „o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa”. Ustawa ma za zadanie uregulować prawnie i usankcjonować całość złożonego procesu rozpoczętego pod koniec lutego przez Państwo Polskie. Przyjęcie ponad 2 milionów osób innej narodowości wiąże się z wieloma procedurami. W tym wypadku wymagały maksymalnego uproszczenia w celu podniesienia poziomu sprawności całej operacji. To m.in. kwestie związane ze statusem uchodźcy, oficjalną legalnością pobytu, systemem praw obywatelskich dla cudzoziemców czy udzielonym przez polski rząd dostępem do różnego rodzaju świadczeń na terytorium RP.

Jak jednak donosi konkret24.pl, tekst ustawy zaczyna być pożywką dla różnego rodzaju ośrodków dezinformacji, które w rażący sposób dokonują na nim aktów manipulacji. Redakcja portalu w ostatnich dniach została poinformowana przez jednego z czytelników o krążących, fejkowych SMS-ach rozsyłanych do Polaków z nieznanych numerów. W ich treści znajduje się przekłamana i całkowicie nieprawdziwa informacja, która mówi o „obowiązku utrzymywania uchodźców przez min. półtorej roku od czasu ich przyjęcia do domu”

Z prośbą o sprawdzenie źródła informacji zgłosił się do redakcji portalu syn kobiety mieszkającej w Chełmie. Być może nieprzypadkowym jest, że mowa o mieście znajdującym się bardzo blisko polsko-ukraińskiej granicy. Nie udało się jednak ustalić rzeczywistego pochodzenia komunikatu.

Dlatego w celu weryfikacji tej sprawy, postanowiliśmy wnikliwie przyjrzeć się przede wszystkim tekstowi ustawy z dnia 12 marca. Czytamy w niej m.in., że:

Art. 2.

Jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, wjechał legalnie na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje
zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie
18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. […]

Manipulacja tekstem ustawy

Na podstawie Artykułu 2 ustawy należy stwierdzić, że choć rzeczywiście mówi on o okresie 1,5 roku, to precyzuje on przede wszystkim status legalnego pobytu obywatela Ukrainy na terytorium RP. Zgodnie z tekstem ustawy, okres ten wynosi 18 miesięcy (półtorej roku) od dnia 24 lutego 2022 r. (czyli od dnia rozpoczęcia wojny). Próżno jednak w wyżej zacytowanych przepisach szukać jakichkolwiek wzmianek formułujących nakaz finansowania i utrzymywania uchodźców.

Materialna strona całego przedsięwzięcia stanowi zaś przedmiot zainteresowania Artykułu 12 tejże Ustawy. Jednak i w tym przypadku żaden materialny obowiązek nie jest nakładany na obywateli:

Art. 12.

1. Wojewoda może zapewnić pomoc obywatelom Ukrainy w:
1) zakwaterowaniu;
2) zapewnieniu całodziennego wyżywienia zbiorowego;
3) zapewnieniu transportu do miejsc zakwaterowania, o których mowa w pkt 1, między nimi lub do ośrodków prowadzonych
przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu
cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub miejsc, w których obywatelom Ukrainy udzielana
jest opieka medyczna;
4) finansowaniu przejazdów środkami transportu publicznego oraz specjalistycznego transportu przeznaczonego dla osób
z niepełnosprawnością w szczególności do miejsc lub pomiędzy miejscami, o których mowa w pkt 1–3;
5) zapewnieniu środków czystości i higieny osobistej oraz innych produktów.

2. Wojewoda koordynuje działania organów władzy publicznej oraz organizacji pozarządowych i przedsiębiorców,
w zakresie udzielania pomocy obywatelom Ukrainy.

W artykule 12 rzeczywiście mamy do czynienia z regulacją materii finansowania, która nierozerwalnie wiąże się ze świadczeniem wielu form pomocy uchodźcom wojennym. Nadal jednak nie sposób doszukać się w przepisach jakichkolwiek obowiązków po stronie zwykłych obywateli. Pewne kompetencje delegowane są na wojewodów, organy administracji publicznej, jednostki samorządu terytorialnego czy jednostki sektora finansów publicznych.

Co więcej, tekst ustawy mówi nam, że jest zgoła odwrotnie, niż próbują insynuować nadawcy fejkowych SMS-ów. 

Artykuł 13 przyznaje szczególne uprawnienia polskim obywatelom zapewniającym podstawowe warunki życiowe Ukraińcom

Art. 13.

Każdemu podmiotowi, w szczególności osobie fizycznej prowadzącej gospodarstwo domowe, który zapewni zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy, o których mowa w art. 1, może być przyznane na jego wniosek, świadczenie pieniężne z tego tytułu nie dłużej niż za okres 60 dni. Okres wypłaty świadczenia może być przedłużony w szczególnie uzasadnionych przypadkach. […]
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, maksymalną wysokość świadczenia pieniężnego oraz warunki jego przyznawania i przedłużania jego wypłaty, uwzględniając liczbę obywateli Ukrainy napływających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sytuację ludności cywilnej i perspektywy zakończenia działań wojennych na terytorium Ukrainy oraz względy humanitarne, a także biorąc pod uwagę aktualną sytuację budżetu państwa i stan finansów publicznych.

Sprawę precyzuje specjalne Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 marca, które ustanawia kwotę dziennego refundacyjnego świadczenia na 40 zł:

1. Wysokość świadczenia, o którym mowa w § 1, ustala się w kwocie 40 zł za osobę dziennie.
2. Kwota ta może być podwyższona przez wojewodę w przypadku:
1) Zapewniania zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy przed dniem wejścia w życie ustawy;
2) Gdy podmiotem zapewniającym zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy jest jednostka organizacyjna, osoba prawna albo przedsiębiorca.

Widzimy więc w sposób jednoznaczny, że rozpowszechniane w sieci dezinformacje nie mają nic wspólnego z prawdą. Warto podkreślić, że jedynym, rzetelnym źródłem wiedzy są w tym przypadku są akty prawne wydawane przez Sejm i Rząd RP. Dlatego na kanwie omawianego przypadku apelujemy, by potencjalnie otrzymywane drogą elektroniczną komunikaty na temat sytuacji uchodźczej traktować ze sporą ostrożnością. Prawdopodobnie nie będą one przekazywały prawdziwych informacji .

Źródła:

1. https://www.komputerswiat.pl/aktualnosci/wydarzenia/przyjetych-uchodzcow-nalezy-goscic-przez-poltora-roku-nowy-fake-news-w-polsce/l6jw1np
2. https://konkret24.tvn24.pl/polska,108/przyjetych-uchodzcow-nalezy-goscic-przez-poltora-roku-manipulacja-trescia-ustawy,1099666.html
3. https://www.rp.pl/cudzoziemcy/art35842961-specustawa-o-uchodzcach-wszystko-co-trzeba-wiedziec
4. https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/maksymalna-wysokosc-swiadczenia-pienieznego-przyslugujacego-z-tytulu-19217306
5. https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000058301.pdf

Artykuł Ustawa nakazuje utrzymywać uchodźców przez półtorej roku? pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.

Media szeroko komentowały szwajcarski wynalazek w postaci kapsuły służącej do wspomagania eutanazji. Urządzenie nazwane „Sarco” drukowane w 3D zostało zaprojektowane przez dr. Philipa Nitschkego- aktywistę walczącego o prawo do eutanazji. Mechanizm działania urządzenia, które jest aktywowane od wewnątrz, polega na szybkim pompowaniu do środka kapsuły azotu, co jednocześnie redukuje poziom tlenu. Osoba znajdująca się wewnątrz kapsuły traci przytomność i umiera. W kontekście tego wynalazku w mediach pojawiła się informacja wskazująca, iż projekt kapsuły został zatwierdzony przez szwajcarską komisję lekarską.

Medialne nagłówki informujące o wynalazku nagminnie posługiwały się określeniem „kapsuła do eutanazji zatwierdzona (zalegalizowana) w Szwajcarii”.

yahoo.com/screen

„Krajowa komisja lekarska zatwierdziła użycie Sarco Suicide Pod” czytamy w jednym z artykułów informujących o wynalazku.

Te informacje nie są jednak zgodne z prawdą i mogą wprowadzać w błąd

Szwajcaria nie zatwierdziła kapsuły do eutanazji

Informacje o rzekomym zatwierdzeniu kapsuły przez SwissMedic (szwajcarską komisję lekarską odpowiedzialną za autoryzację leków i produktów medycznych) bądź przez inne szwajcarskie agencje jest nieprawdziwa.

Doniesienia zdementował rzecznik SwissMedic Alex Josty w korespondencji z Reutersem. Jak wskazał, nie słyszał o kapsule przed doniesieniami mediów, a sam produkt nie będzie podlegał odpowiedzialności SwissMedic.  

Sam twórca kapsuły cytowany przez apnews.com podkreślił, iż z uzyskanej przez niego opinii prawnej wynika, że żadnego zezwolenia nie potrzebuje. Cytowany przez apnews.com przyznał także, iż w tej kwestii mogą pojawić się różne opinie prawne, jednak ostateczną decyzję w tej kwestii będzie można podjąć, gdy ktoś po użyciu maszyny… wniesie sprawę do sądu.

Źródła:

https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2021-12-07/szwajcaria-zalegalizowala-kapsule-do-umierania/

https://thenewsmen.co.in/world/switzerland-legalizes-use-of-suicide-pod-to-help-people-get-painless-death/57284

https://news.yahoo.com/switzerland-approves-assisted-suicide-capsule-140255771.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cucmV1dGVycy5jb20v&guce_referrer_sig=AQAAAFzDDySxXxz5bpP2pcuIPuaeH-pLhXl15U_oMBMKxecUAkQ7IdByJ_2GlWcSpVSXNjO5Pe9nQu_z7BPeGAtYNwucMofhU8phlwSkgBS2sxbgmjskY6tqiMi10KvcvsnT09uhWv3hUCOgUSPBrqKLCeEyNZlTuEjMp1C6VC2lcSMB

https://www.reuters.com/article/factcheck-switzerland-pod/fact-check-3d-capsule-for-assisted-suicide-hasnt-been-approved-by-swiss-medical-board-idUSL1N2SY1YR

https://apnews.com/article/fact-checking-993202650845

https://www.newtral.es/capsula-suicidio-asistido-sarco-suiza/20211214/

Fot: Twitter/Screen

Artykuł Nie, Szwajcaria nie zalegalizowała „kapsuły do umierania” pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.

Krystyna Kacpura – jak czytamy na onecie – zaznacza, że prawnicy wydali opinię medyczną i jest to absurdem. Warto mieć jednak na uwadze, że argumenty nawiązujące do innych dyscyplin, niż prawna i prawnicza są potrzebne dla rzetelności opinii i jej uzasadnienia. Jeśli więc ta opinia nawiązywała do zdrowia ludzkiego, ochrony życia, leczenia i diagnozy, jest oczywistym, że należy nawiązać do zagadnień medycznych. Jest jednak błędem twierdzenie, że przytoczone przez instytut argumenty pochodziły od prawników.

„Prawidłowa interpretacja tej przesłanki wskazuje jednak, że pogorszenie stanu zdrowia psychicznego matki nie stanowi podstawy uzasadniającej przerwane ciąży. Świadczą o tym m.in. przepisy Kodeksu karnego dotyczące uchylenia bezprawności czynu polegającego na spowodowaniu uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia dziecka poczętego w następstwie działań leczniczych koniecznych dla uchylenia niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu lub życiu kobiety” – czytamy na ordoiuris.pl

Ponadto, Instytut powołuje się na wyniki badań i opinie specjalistów, w tym przypadku – na opinie lekarzy. Jednym z przywołanych przez fundację autorytetów medycznych jest dr Calum Miller.

„dr Calum Miller – brytyjski lekarz, filozof i etyk, pracownik naukowy Uniwersytetu Oxford. Przytoczył on wyniki badań pokazujących szkodliwy wpływ aborcji na zdrowie kobiety. Jak pokazuje analiza najwyższej jakości badań w tym obszarze, dokonana w 2013 r. przez prof. Davida Fergussona, aborcja wiązała się ze wzrostami wskaźników lęku o 28 proc., depresji o 13 proc, zachowań samobójczych o 69 proc., nadużywania alkoholu o 134 proc. oraz nadużywania narkotyków o 291 proc.” – czytamy na ordo iuris.pl

Podsumowując, fragmenty opinii Instytutu, nawiązujące do argumentów medycznych dotyczących aborcji i przesłanek jej wykonania, mają ugruntowanie w obecnej wiedzy medycznej, wyrażanej przez lekarzy, a nie prawników.

Źródła:

https://www.onet.pl/informacje/onetbialystok/bialystok-na-podstawie-opinii-ordo-iuris-szpital-odmowil-aborcji-ciezarnej/3dl95jw,79cfc278

https://ordoiuris.pl/ochrona-zycia/dziecko-uratowane-dzieki-wyrokowi-tk-szpital-w-bialymstoku-powolal-sie-na-opinie-ordo

https://ordoiuris.pl/ochrona-zycia/aborcja-ciosem-w-psychike-kobiety-konferencja-ordo-iuris

fot. pixabay

Artykuł Czy prawnicy wydali opinię medyczną? Wyjaśniamy pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.

W ostatnim czasie w mediach pojawiła się informacja, jakoby polski rząd nowelizacją przepisów ustawy o cyberbezpieczeństwie zmierzał do przejęcia kontroli nad Internetem i telefonią komórkową. Jak informowano „Nadzorowany przez rząd „operator narodowy” ma przejąć kontrolę nad internetem i telefonią komórkową. Istniejące obecnie sieci GSM będą mogły świadczyć usługi tylko za jego pośrednictwem. Podobne rozwiązania funkcjonują już w Rosji, w Korei Południowej i państwach arabskich”.

Na doniesienia o rzekomych planach rządu zareagowało Ministerstwo Cyfryzacji, publikując oświadczenie, w którym wskazano, iż wspomniane informacje nie są zgodne z prawdą.

Nowy operator będzie świadczył usługi tylko niektórym podmiotom administracji publicznej

Jak podkreślono „Operator Strategicznej Sieci Bezpieczeństwa będzie świadczył usługi telekomunikacyjne wyłącznie niektórym podmiotom administracji publicznej z wykorzystaniem bezpiecznej sieci telekomunikacyjnej precyzyjnie określonym w projekcie ustawie o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Przykładowo, podmioty te to ministerstwa, czy urzędy obsługujące organy wykonujące zadania na rzecz obronności, bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego jak Policja”. Katalog podmiotów, o których mowa w oświadczeniu został wyznaczony w art. 76d projektu ustawy:

Projekt ustawy/screen

Widać więc wyraźnie, iż zakres podmiotów objętych „kontrolą” jest wyraźnie ograniczony.

Nie Rosja, Kora Południowa i państwa arabskie, ale Austria, Belgia, Finlandia, Francja, Niemcy

Jak podkreśla resort cyfryzacji w opublikowanym oświadczeniu „podobne rozwiązania z zakresu zarządzanie sieciami w warstwie bezpieczeństwa oraz w warstwie aplikacyjnej realizowane są przez wyspecjalizowane jednostki państwowe lub operatorów państwowych m.in. w Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Niemczech, czy na Węgrzech”.

Zatem nie, rząd nie przejmie kontroli nad Internetem, a planowane rozwiązania legislacyjne mają wzmocnić bezpieczeństwo instytucji publicznych.

Źródła:

https://wyborcza.pl/7,75398,27868728,internet-pod-kontrola-rzadu.html

https://wgospodarce.pl/informacje/104639-internet-kontrolowany-przez-rzad-kprm-dementuje-rewelacje-gw

https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/gazeta-wyborcza-pisze-nieprawde-w-sprawie-dzialan-rzadu-w-dziedzinie-cyberbezpieczenstwa

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12337950/katalog/12716619#12716619

https://biznes.wprost.pl/technologie/cyberbezpieczenstwo/10560151/internet-pod-kontrola-narodowego-operatora-rzad-tlumaczy-sie-cyberbezpieczenstwem.html

Fot: Pixabay.com

Artykuł Rząd będzie kontrolował Internet? Weryfikujemy pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.

W ostatnim czasie media obiegła informacja o nowym projekcie Ministerstwa Zdrowia, który zakłada rejestrowanie w Systemie Informacji Medycznej (SIM) danych o ciąży pacjentek. Przepisy mają wejść w życie 1 lipca 2022 r. W mediach zaczął już funkcjonować termin „rejestr ciąż”, który rzekomo miałoby wprowadzać nowe rozporządzenie.

Termin „rejestr ciąż” nie tylko nie pojawia się w projekcie nowego rozporządzenia ani w uzasadnieniu do tego projektu, ale po prostu jest nieadekwatnym określeniem projektowanych zmian i może wprowadzać w błąd.

Jaki zakres informacji obejmuje rozporządzenie?

Obecnie katalog danych pacjenta w Systemie Informacji Medycznych obejmuje m.in.:

• identyfikator usługobiorcy
• imię (imiona) i nazwisko
• datę urodzenia i płeć, jeżeli usługobiorcy nie nadano numeru PESEL
• numer telefonu kontaktowego oraz adres poczty elektronicznej usługobiorcy

Zgodnie z §1 pkt 1b projektowanego rozporządzenia, dotychczasowy katalog danych pacjenta, przekazywanych do Systemu Informacji Medycznej zostanie poszerzony o informacje dotyczące:

• wyrobów medycznych zaimplantowanych u usługobiorcy,
• alergii usługobiorcy,
• grupy krwi usługobiorcy,
• ciąży usługobiorcy.

Widać więc wyraźnie, iż termin „rejestr ciąż” nie jest adekwatnym określeniem wprowadzanych zmian. Projekt rozporządzenia określa bowiem katalog zawierający znacznie więcej informacji, z których jedną jest informacja o ciąży pacjentki. Równie dobrze można by posługiwać się terminami „rejestr alergii, rejestr leków, czy rejestr grup krwi”.

Do informacji odniósł się w stanowczych słowach minister zdrowia Adam Niedzielski, wskazując, iż „To zmiana formy, nic poza tym. Nie ma żadnych rejestrów. Nie robimy nic innego, tylko przechodzimy z zapisu papierowego na elektroniczny”.

Ministerstwo Zdrowia w specjalnym oświadczeniu wyjaśniło, iż informacje dotyczące ciąży pacjentki powinny znaleźć się w SIM, co „pozwoli w przyszłości na uniknięcie przepisania leków niewskazanych przy ciąży oraz w sytuacji udzielania świadczeń ratujących życie w przypadku niemożności pozyskania informacji od pacjenta”.

Jak wskazano „wykorzystanie informacji o ciąży jest niezbędne do weryfikacji uprawnień dodatkowych, jak np. uprawnień ciężarnych do otrzymania bezpłatnych leków lub prawa dostępu do świadczeń poza kolejnością”.

Realizacja Patient Summary

Jak poinformowało ministerstwo zdrowia wprowadzane regulacje to element realizacji „Patient Summary”. Jest to „ustandaryzowany zestaw podstawowych danych medycznych, który zawiera najważniejsze informacje kliniczne wymagane do zapewnienia bezpiecznej opieki zdrowotnej”. 

Jak podkreśla resort zdrowia „Zakres danych Patient Summary zdefiniowała Komisja Europejska. W ramach wspomnianego projektu wprowadzono już elektroniczną receptę i skierowanie, zdarzenia medyczne, wymianę elektronicznej dokumentacji medycznej, karty szczepień czy aplikację Internetowe Konto Pacjenta (IKP)”.

Informacje dotyczące ciąży znalazły się w części „Dane kliniczne pacjenta” określonym w dokumencie Komisji Europejskiej. Jak podkreśla KE we wspomnianym dokumencie „zestawy danych wskazane w poniższych tabelach uważa się za istotne dla bezpieczeństwa pacjentów i zapewnienia odpowiedniego poziomu opieki zarówno na poziomie transgranicznym, jak i krajowym”.

Źródła:

https://wpolityce.pl/spoleczenstwo/576093-niedzielski-dementuje-fake-news-o-rejestrze-ciaz

https://www.zachod.pl/352718/nie-ma-zadnego-rejestru-ciaz-robi-sie-sensacje-z-digitalizacji-minister-o-fake-newsie-opozycji/

https://www.poradnikzdrowie.pl/aktualnosci/co-moze-oznaczac-dla-kobiet-rejestr-ciaz-zapytalismy-eksperta-aa-qWiL-LLRp-tB8Y.html

https://serwisy.gazetaprawna.pl/zdrowie/artykuly/8299619,rejestr-ciaz-ministerstwo-zdrowia-chodzi-o-wzgledy-medyczne.html

https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12353100/katalog/12827858#12827858

https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/ehealth/docs/ehn_guidelines_patientsummary_en.pdf

Fot: Pixabay.com

Artykuł Ministerstwo Zdrowia wprowadzi „rejestr ciąż”? Sprawdzamy pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.

„Aborcja to nie wymysł lewaczek czy feministek. I nie tylko ich dotyczy. Może być potrzebna także osobie, której ciąża była wyczekana i wychuchana, tej, która deklaruje, że nigdy by się na aborcję nie zdecydowała. I ani jedna więcej z nas nie może umrzeć tylko dlatego, że ktoś bał się opinii, która w Polsce obecnie jest uznawana za prawo” – czytamy. Porządek prawny przedstawia się jednak inaczej, ponieważ nie tylko ustawy (w tym – ustawa zasadnicza) gwarantują prawo do życia od poczęcia, ale potwierdzają to również orzeczenie sądów i trybunałów.

Art. 38. Zasada ochrony życia

Dz.U.1997.78.483 – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia.

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1997 r. K 26/96

1. Art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 139, poz. 646), w zakresie w jakim uzależnia ochronę życia w fazie prenatalnej od decyzji ustawodawcy zwykłego, jest niezgodny z art. 1 oraz art. 79 ust. 1 przepisów konstytucyjnych pozostawionych w mocy na podstawie art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 84 poz. 426; zm.: z 1995 r. Nr 38 poz. 148, Nr 150, poz. 729; z 1996 r. Nr 106, poz. 488) przez to, że

narusza konstytucyjne gwarancje ochrony życia ludzkiego w każdej fazie jego rozwoju”.

Z tego wynika, że ochrona życia nie jest opinią ani prywatnych osób, ani całej opinii publicznej, ale stanowi obowiązujące prawo w naszym porządku prawnym.

Źródła:

https://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/7,100865,27782518,aborcja-to-nie-wymysl-lewaczek-czy-feministek-i-nie-tylko-ich.html?read-later=1

https://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/polski/kon1.htm

https://sip.lex.pl/orzeczenia-i-pisma-urzedowe/orzeczenia-sadow/k-26-96-orzeczenie-trybunalu-konstytucyjnego-520122839

fot.: pixabay

Artykuł Ochrona życia to opinia, a nie regulacja prawna? To fałsz. pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.

Niemcy nie akceptują propozycji Białorusi, by przyjąć 2000 migrantów z granicy białorusko-polskiej – informuje agencja Reuters cytując niemieckiego rzecznika rządu. Nie jest więc prawdą, że Niemcy chcą iść na jakiekolwiek ustępstwa wobec migrantów.

„Według rzecznika niemieckiego rządu podczas rozmowy w środę kanclerz podkreśliła potrzebę zapewnienia „pomocy humanitarnej i możliwości powrotu” osobom poszkodowanym, przy wsparciu międzynarodowych instytucji, takich jak Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR) i Międzynarodowa Organizacja do spraw Migracji (IOM), a także we współpracy z Komisją Europejską” – podaje tvp.info

Zgodnie jednak z obecnym stanem wiedzy, nie ma informacji, które podkreślałyby chęć Niemiec przystania na propozycję Łukaszenki. Nie zgadzają się one na to, by odgórnie zorganizować proces nielegalnego przejścia granicznego przez Unię Europejską, aż to swojego kraju.

Źródła:

facebook,

https://www.wnp.pl/rynki-zagraniczne/niemcy-do-nielegalnych-imigrantow-polska-granica-pozostanie-zamknieta,505912.html

https://www.rp.pl/spoleczenstwo/art19113251-cnn-rozmawia-z-imigrantami-na-polsko-bialoruskiej-granicy-chca-do-niemiec

https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/swiat/artykuly/8294057,byly-szef-niemieckiego-kontrwywiadu-polska-broni-interesow-ue.html

https://www.dw.com/pl/niemieccy-aktywi%C5%9Bci-chc%C4%85-przewie%C5%BA%C4%87-migrant%C3%B3w-z-polski-do-niemiec/a-59734994

https://www.rp.pl/polityka/art19111211-rozmowa-merkel-lukaszenko-prezydent-duda-nie-uznamy-ustalen-podjetych-ponad-naszymi-glowami

https://www.rp.pl/dyplomacja/art19114541-bialorus-chce-by-ue-przyjela-2-tys-migrantow-wtedy-odesle-do-domu-5-tys

https://www.tvp.info/56992025/lukaszenka-zaproponowal-merkel-stworzenie-korytarza-humanitarnego-dla-migrantow

Artykuł Niemiecki rząd przyjmie 2000 migrantów? pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.

W związku z regulacjami singapurskimi, różnorakie portale internetowe zastanawiają się, czy owo rozwiązanie mogłoby się pojawić w Polsce. Oprócz aprobaty, wyrażają też prawdopodobieństwo i słuszność tego posunięcia. Może to jednak manipulować czytelnikiem, dlatego że nie ma regulacji prawnej, która mogłaby pozwolić na nierówność dostępu do opieki zdrowotnej.

Art 68 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej stanowi:

1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia.
2. Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa.
3. Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku.
4. Władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska.
5. Władze publiczne popierają rozwój kultury fizycznej, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży.

Z powyższego wynika, że scenariusz singapurski nie jest możliwy w Polsce. Utrudnienie dostępu do opieki zdrowotnej osobom niezaszczepionym nie byłoby ani sprawiedliwym rozwiązaniem, ani zgodnym z Konstytucją.

Prawo do opieki zdrowotnej i ubezpieczenia zdrowotnego jest ponadto podstawowym prawem człowieka. To oznacza, że przysługuje ono każdemu i nie może być ograniczone.

Podsumowując, rozwiązanie Singapurskie nie jest możliwe w polskim porządku prawnym. Byłoby rażącą niesprawiedliwością.

Źródła:

http://prawaczlowieka1c.blogspot.com/p/generacje-praw-czowieka.html

https://www.medonet.pl/koronawirus/koronawirus-na-swiecie,koronawirus–singapur–niezaszczepieni-z-wyboru-beda-sami-placic-za-swoje-leczenie,artykul,69116105.html

fot.: pixabay

Artykuł Czy niezaszczepieni mogliby stracić prawo dostępu do opieki zdrowotnej? pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.

Istnieją obecnie dwie przesłanki umożliwiające dokonanie aborcji – przypuszczenie, że ciąża jest wynikiem czynu zabronionego oraz sytuacja, gdy ciąża zagraża zdrowiu lub życiu kobiety. Z tego wynika, że jeśli lekarz stwierdzi ryzyko zdrowotne względem kobiety, wywołane jej ciążą, można dokonać terminacji ciąży.

Problem w sytuacji pani Izabeli polegał na tym, że prawdopodobnie lekarz nie rozpoznał, że sytuacja, w której się znalazła, zagraża jej zdrowiu/życiu na tyle, aby przeprowadzić zabieg aborcji. Trudno formułować jednak wnioski w tym zakresie, ponieważ nie na obecnym etapie sprawy nie da się powiedzieć, czy można było to w ogóle określić. Szczegóły sprawy bada prokuratura, a informacje w obiegu internetowym są niedostateczne, aby przeprowadzać pogłębioną analizę. Faktem jest jednak, że życie ludzkie podlega ochronie. Jeżeli więc ciąża zagraża kobiecie, należy jej życie chronić i ratować.

Emocje nigdy nie zapewnią obiektywnego oglądu rzeczywistości. Należy więc zaznaczyć, że żaden przepis w polskim porządku prawnym nie skazuje człowieka na śmierć. Życie ludzkie jest chronione, dlatego przesłanka zagrożenia zdrowia lub życia kobiety umożliwia dokonanie aborcji. Sugerowanie, że kobiety muszą umierać, bo takie jest prawo, jest manipulacją.

Źródła:

https://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/7,100865,27766193,wellman-nie-chcemy-zyc-w-kraju-w-ktorym-kobiety-umieraja.html

https://www.gosc.pl/doc/7200984.Tragedia-w-Pszczynie

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20210000175/O/D20210175.pdf

Artykuł prawo „nakazuje” kobietom umierać? To fałsz. pochodzi z serwisu Odfejkuj.info.